در این جهان ناپایدار چه بسیار افرادی هستند که به مقتضای زمان و مکان کار می کنند و در همه حال مصالح شخصی را از نظر دور نمی دارند. برای این دسته از مردم فرق نمی کند علی مصدر کار باشد یا معاویه.
حقیقت و مجاز در نظر مصلحت بین این گونه افراد علی الوسویه است. عبدالرحمن بن صخرازدی یا الدوسی معروف به ابوهریره فقیرترین اصحاب رسول و از عشیره سلیم بن فهم بود. نامش به عهد جاهلیت عبد قیس یا عبدشمس بود و به سال غزوه خیبر که مسلمانان شد نامش به عبدالرحمن تبدیل پذیرفت.
مشهور است که ابوهریره در محاربات صفین حاضر و ناظر بود ولی در جنگ شرکت نداشت. کارش این بود که موقع صرف طعام نزد معاویه می رفت و در کنار سفره چرب و نرمش می نشست. هنگام نماز و در پشت سر علی بن ابی طالب نماز می خواند ولی به هنگام مصاف از معرکه جنگ دور می شد و در گوشه ای مبارزه دلاوران را تماشا می کرد ! وقتی علت این سه حالت را از او سوال کردند در پاسخ گفت : «الصلوه خلف علی اتم. مضیرة معاویة ادسم، و ترک القتال اسلم !» یعنی : «نماز در پشت سر علی کامل ترین نمازهاست. غذای معاویه چرب ترین غذاها و احتراز از جنگ و کشتار سالم ترین کارهاست !» به همین جهت ابوهریره به شیخ المضیره معروف گردید و عبارت بالا صورت ضرب المثل پیدا کرد.

انما یخشی الله من عباده العلماء.
ما نتوانیم حق حمد تو گفتن با همه کروبیان عالم بالا
و درود بر صادر اول و نخستین معلوم علم الهی حضرت رسالت پناهی محمد بن عبدالله که معلم بشریت ومکمل عقول مجتمع انسانی ومربی نفوس آدمی است و بر آل اطهاراو باد که علمای امت وترجمان وحی الهی و راه نمایان خلق به راه خالق یکتایند.
زمشرق تابه مغرب گر امام است علی و آل او ما را تمام است
علامه بزرگ آقا محمد باقربن محمد اصفهانی معروف به وحید بهبهانی (قدس سره) ،یکی از بزرگترین دانشمندان شیعه است که از دویست سال پیش تا عصر ما خود وشاگردان و فرزندان و نوادگان دختری وپسری او همواره حافظ دین حنیف اسلام و مدافع آیین پاک تشیع بوده اند. ایشان یکی از بزرگترین مشعلداران علم اصول بوده که در روزگاری تاریک به حفظ و حمایت آن پرداخت و نام آن را که می رفت فراموش شود از نو زنده گردانید و پایه های اصول را دوباره استوار نمود به طوری که از آن زمان تا کنون نه تنها رکودی در درس اجتهاد وتقلید که بهترین طرق استفاده از احکام و فرامین الهی است روی نداده بلکه روز به روز دامنه آن وسیع تر و مبانیش محکم تر شده است و این مبحث درباره ایشان است و البته هر چه بنویسیم ادای حق او نمی شود.
سلسله نسب آقا محمد باقر بن اکمل اصفهانی معروف به وحید بهبهانی که سرآمد محققین و دانشمندان شیعه در سده دوازده هجری هستند، با چهارده واسطه به شیخ مفید می رسد.ایشان نیز از جانب مادر نسبی بس بزرگ و شریف دارند.مادر ایشان نوه فقیه بزرگوار ملاصالح مازندرانی،داماد علامه مجلسی اول است.دایی ایشان نیز علامه مجلسی است.
•پدر وحید
مطابق مدارک مذکور در نسب آقا، محمد بن اکمل بن صالح اصفهانی، از نوادگان مرحوم شیخ مفید است . شرح حال ملا محمد اکمل بیش از آن چه در اجازات فرزندش وحید است که به شاگردانش داده روشن نیست. آقا محمد هم در مرآت الاحوال و همچنین عالم فاضل آقا سید جعفر شهرستانی که نوه دختری آقا محمد علی فرزند وحید است در کتاب انساب وحید بهبهانی هر کدام اشاره ای به مقام فضل و فقاهت و دانش جد خود ملا محمد اکمل کرده اند که آن هم شاید اقتباس از اجازه وحید باشد . علامه بحرالعلوم در اجازات خود پدر وحید را شیخ اکمل و مولای اعظم ابجل خوانده است و سید محمد زنوری در کتاب خود می نویسد پدر وی از علمای با فضل بوده است و آقا ذکر کرده اند که کتاب اصول کافی را نزد پدرشان فرا گرفته اند.
•استاد کل-آقای همه
وحید بهبهانی در السنه فقها و مجتهدین وکتب فقه واصول واجازات ،همه جا استاد کل یا استاد اکبر خوانده می شود ولی اغلب استاد اکبر می گویند. به این علت که وی سرآمد تمام مجتهدین و اصولیین واستاد اساتید فقه در دویست سال گذشته تاریخ شیعه است.
•بیوگرافی آقا
ایشان در اصفهان متولد شده اند ودر آنجا پرورش پیدا کردند .با آنکه آقا اصفهانی هستند ، به قسمی وی تحت الشعاع قرار گرفته وبه کلی فراموش شده است حتی کسانی که در تاریخ اصفهان علمای آنجا را نام برده اند آقا را ذکر نکرده اند و بر عکس همه او را از علمای بهبهان به شمار آورده اند . آنچه مسلم است این است که اگر چه آقا اصفهانی بوده ولی بر اثر طول مدت اقامت خود در بهبهان و نسبتی که به آنجا پیدا کرده اند او را از علمای بهبهان به شمار می آورند.
ایشان نزد پدرشان به تحصیل اشتغال ورزیده واصول کافی را نزد ایشان فراگرفتند .بعد از فوت پدرشان وبه خاطر ناامنی اصفهان به عراق مهاجرت کردند. آقا از اصفهان به نجف اشرف رهسپار شده ودر شهرستان علم به منظور ادامه تحصیل و کسب علم وکمال رحل اقامت می افکنند.اگر اغتشاش اصفهان را که موجب مهاجرت آ قا شده را همان فتنه افغان بدانیم ،آقا هنگام ورود به نجف هجده سال داشته اند(١١٣٥) . در نجف اشرف علم معقول را از محضر علامه زمان مرحوم آقا سید محمد طباطبایی بروجردی(جد علامه بحرالعلوم) فرا می گیرد و علم منقول (فقه واصول)را از فقیه متبحر سید صدرالدین رضوی قمی فرا گرفت و در اندک زمانی به مقام والایی از علم و کمال رسید. در آن زمان با دختر مرحوم سید محمد طباطبایی،استاد خود ازدواج کرد سپس بعد از تولد فرزندش محمد علی به بهبهان بازگشته وبه مدت سی سال در بلده بهبهان فارس زندگی کردند. این عبارت با صراحت می رساند که آقا بیش از آنکه به بهبهان بروند در عتبات عالیات مشرف بوده اند .
•آقا در بهبهان
در هیچ جا به مدرکی بر نخوردیم که علت مسافرت آقا را به بهبهان توضیح داده باشد همچنین درست معلوم نیست که چرا آقا از میان شهرهای ایران مخصوصا خوزستان ،بهبهان را انتخاب کرده اند اما شاید بتوان مطلب زیر را دلیل مهاجرت وی دانست :
در بهبهان مسلکی به نام مسلک اخباری توسط شیخ عبدالله بن حاج صالح سماهیجی بحرینی توسعه یافته بود . با در نظر گرفتن اصرار آقا در مخالفت با مسلک اخباری می توان گفت آقا به این قصد به بهبهان رفته است که در آن جا بتواند با آن مسلک که توسعه زیاد و تاثیر روز افزون پیدا کرده بود مبارزه کند. آقا به محض ورود به بهبهان به درس و بحث و تالیف وتصنیف واقامه نماز جماعت پرداخت. با توطن آقا در بهبهان به مرور ایام علما ومردم بهبهان به مسلک اصول گرویده و پیروی خود آقا را برگزیدند. آقا در مدت اقامت در بهبهان باپشتکار و روشن بینی مخصوص به خود خدمات ذیقیمتی به اسلام ومسلمین نمود.به این معنی که نخست با مسلک اخباری به مقابله برخاست و سپس به تعلیم و تربیت مردم بهبهان همت گمارد به قسمی که دانشمندان بزرگی از اهل آنجا در بهبهان و کربلا از حوزه درسش به درجه عالیه اجتهاد نایل آمدند. در روزی که آقا از بهبهان بیرون آمدند دیگر خبری از آن همه سر وصدای اخباری و جهل ونادانی نبود.
•قنوات و بهبهان
بهبهان دارای دو محله به نام بهبهان وقنوات بوده که این دو محله از قدیم با هم خورده حسابی داشته اند . آقا در بهبهان بوده اند یا در قنوات؟ و این مطلب جالب که قنواتی و بهبهانی یعنی اهالی هر دو محله آقا را از خود می دانند بدون آن که طبق معمول اهالی یک محله به خصوص ادعا کنند که آقا از ما بوده است .
در کتب مختلف نقل شده است که آقا ابتدا در قنوات بوده اند . مردم محله بهبهان برای اقامه نماز و استفاده از محضر آقا به قنوات رفتند ولی چون اعیان و مردم متمکن بیش تر در محله بهبهان منزل داشته اند خواستند آقا را نیز به آن محله دعوت کنند و از نزدیک از فیض محضرش استفاده کنند به خاطر این منظور و برای این که بر سر این موضوع دعوای قنوات وبهبهان در نگیرد یک از تجار محترم بهبهان، آقا به همراه عده ای از علما وساکنین قنوات را به بهبهان دعوت می کند وهمان جا از آقا میخواهد که در مسجد آن محله نماز جماعت به پاگزارند و برای تبرک چند روزی تدریس کنند .آقا هم می پذیرند و چند روزی در بهبهان می مانند . این مدت به طول می انجامد تا آنجا که آقا ساکن محله بهبهان می شود و بدون سر و صدا نقشه عملی می گردد . آقا هم که متوجه موضوع بوده به طوری مشی می کند که مردم قنوات وبهبهان حساس نشوند وایشان در دو محله مزبور رفت و آمد نموده تا این دو محله یکسان از وجودش بهره گیرند.

•ترک بهبهان
ایشان به طور ناگهانی بهبهان را ترک می نمایند .در بهبهان معروف است که علت مهاجرت آقا از این شهر این بوده که خواجه عزیز کلانتر روزی موقع نماز به آقا میگوید :آقا ببینید بر اثر دستوری که داده ام مردم چه قدر در نماز جماعت شما شرکت کرده اند و جمعیت چه قدر زیاد شده است. آقا به حدی از این گفته منقلب می شوند که نمازعصر نخوانده به منزل می رودند و برای همیشه بهبهان را ترک می گویند تا مبادا بر اثر این گونه اعمال سفیهانه مریدان نادان زنگ ریا بر دل پاکش نشیند. دربیرون شهر نماز عصر را می خوانند وبدون اطلاع راهی عتبات می گردند.
•آقا درکربلا ونجف اشرف
آقا قبلا در کربلا ونجف بودند وبه خوبی آشنایی با روحیات علما ومردم آنجا داشته و در مدت توقف دربهبهان نیز تا سر حد قدرت با علمای اخباری آنجا دست و پنجه نرم کرده و همه را ملزم و محکوم نموده و بساط اخباریین آنجا را در هم پیچیده بود واینک با عزمی راسخ و تصمیمی خلل ناپذیر وارد کربلا شده تا آخرین ضربه خود را بر پیکر اخباریت وارد سازد و حساب آن ها را بکلی تصفیه نماید و چهره حقیقت را از پس پرده هوا و هوس و ابرهای مظلمی که آسمان کربلا را فرا گرفته بود آشکار سازد.
بعد از آنکه آقا بهبهان از مراجعت کرد و وارد نجف اشرف شد ، درمجلس درس مدرسین آن وقت حضور به هم رسانید ولی استاد کاملی که بتواند از استفاده کند نیافت ، از این رو به کربلا رفتند . در آن موقع کربلا محل تجمع اخباریها و رئیس آنها در آن زمان شیخ یوسف (صاحب حدائق) بود. وحید بهبهانی چند روزی در بحث وی حاضر گشت آن گاه روزی در صحن شریف ایستادند و با صدای رسا فریاد برآوردند :ای مردم ،من حجت خدا بر شما هستم.
علما وفضلا از هر طرف متوجه وی گشتند وبه دور او جمع شده و به او گفتند :چه می خواهی.
آقا گفتند : می خواهم شیخ یوسف منبرش را در اختیار من بگذارد و دستور دهد تا شاگردانش پای منبر من حاضر شوند. وقتیکه این خبر به شیخ یوسف رسید از انجا که وی از مسلک اخباری عدول کرده بود واز ترس جهال آن ها نمی توانست حق را اظهار کند با طیف خاطر تقاضای وحید را پذیرفت تا شاید او بتواند بطلان مسلک اخباری را بر آن ها ثابت کند.
وحید سه روز به درس و بحث وگفتگو پرداخت و در نتیجه دو ثلث شاگردان شیخ یوسف را برگردانید به مذهب اصولی.از این موضوع صاحب حدائق بسیار مسرور شدند .وحید بهبهانی بعد از آن نیز با علمای اخباری مناظراتی داشتند وتوانستند همان کاری را کنندکه دربهبهان موفق به انجام آن شدند.
•وفات آقا
عمر آقا از نود تجاوز نموده ودر آخر عمر ضعف بر وی مستولی گردید. درس وبحث را تا حدی ترک گفته ودستور داد که شاگردش بحرالعلوم به نجف اشرف منتقل شود و در آنجا به تدریس مشغول گردد.
در سال وفات آقا سه قول است : ١٢٠٥ یا ١٢٠٦ یا ١٢٠٨
آقا در کربلای معلی به جوار رحمت حق پیوست و در رواق حضرت امام حسین پایین پای ایشان مدفون شد. صندوق قبر ایشان در آن محل مقدس مشهود است.مختصراین که آن علامه بزرگ که تمام عمرگرانبهای خود را مصروف نگه داری علوم واخبار وآثار اهل بیت عصمت و تعلیم وتربیت نوابغ وبرجستگان بیشماری نمود تا اوهام وخرافات را از مغزهایی که آکنده از آن بود بیرون آوردو با محو آثار و بدعتهای اخباریین و تاسیس وتجدید مکتب اصول واجتهاد و استدلال,عظمتی به مذهب حقه شیعه داد،بعد از هشتاد ونه سال عمرکثیرالنفع خود دیده از این جهان فرو بست.
آقا در عصر خود مشهور به مجدد مذهب بود . شاگردانش همه جا او را مروج دین حنیف و مجدد طریقه اجتهاد و تقلید و زنده کننده اساس تشیع میدانند. به برکات تاییدات متین وی غبارهای آرای اخباریین که هواپرستی های جاهلیت دیگری را به نظر آوردند از میان رفت چنان که بدعتهای جماعت ملحدین و صوفیه که همه جا را فراگرفته بود به برکت ویاری مرحوم مجلسی از دین حنیف خاموش شد و نیز هر دوی آن ها را از این جهت آیت الله گویند .
•مقام علمی آقا
ایشان علوم عملیه را از خدمت بندگان خلد آشیان عالم ربانی ، پدر خود و از خدمت عالی جناب فضائل مآب مستغنی الالقاب سید محمد طباطبایی بروجردی و علوم نقلیه را از محضر سید صدر الدین قمی استفاده کرد در معقولات ید طولانی داشت و لکن به سبب دلایلی در اواخر عمر به تدریس آن اشتغال نمی ورزید. در علم رجال به حدی متبحر بود که برتر او کسی یافت نمی شود.
•فضایل اخلاقی و شخصیت عالی
آقا به غایت خوش صحبت و گشاده رو و لطیفه گو بودند و اغلب لطایفش بر زبان ها مشهور بود .
•زهد آقا
زهد آقا به مرتبه ای بود که لباس های آن سرور کرباس بود در مدت عمر پر برکت خویش به جمع ذخایر دنیویه همت نکرد بلکه اصلا به انواع سکه آگاه نبود و صحت با فقر را خوش می دانست .
•تالیفات آقا
شیخ ابو علی در منتهی المقال نوشته است که آقا قریب ٦٠٠ کتاب تصنیف فرموده که بیشتر تالیفاتش فارسی است . تالیفات آقا همه در موضوع متین ،پرفایده و بی نظیر است . از روی مطالعه کتب گرانبهای اوست که امروزه ما می توانیم پی به شخصیت علمی و تاریخ زندگانی پر بار او ببریم . آقادر بیش ترتصنیفاتش ابتکار به عمل در آورده و اغلب به اقوال وآرای علمای اخباری نظر داشته و در بسیاری از مباحث اصول نظریه ای صریح ومنطقی دارد که دیگر علما بر آن سبقت نگرفته اند .اصطلاح ادله اجتهادی و فقاهتی از زمان وی پدید آمده و وی مبتکر این اصطلاح است ، به همین خاطر او را مدرس الاصول میدانند و مکتب او را زنده کننده اساس اجتهاد می دانند.
از آثار ایشان :
-فوائد رجالیه
-حاشیه تهذیب
-حاشیه بر مذاهب
-حاشیه بر شرح قواعد
-حاشیه بر کافی
-حاشیه بر وجیزه
-حاشیه بر اول خفری
-حاشیه بر کتاب کافی
-رساله ای در خمس فارسی
-نقد وانتخاب از اول طهارت تا آخر دیات
-حاشیه ای درطهارت وصلاة
-رساله ای فارسی در اصول دین
-حاشیه ای بر مفاتیح فیض کاشانی
-رساله تفحه حسینی و..............
•استادان آقا
آقا علم حدیث ومعقول را در محضر پدر علامه اش آموخت و سپس معقول را در خدمت استاد عالی قدر آقا سید محمد طباطبایی بروجردی تکمیل نمود و همان جا فقه و اصول را از سید صدر الدین همدانی فرا گرفت .استادان آقا منحصر به همین سه بزرگوارند.
•شاگردان آقا
یکی از امتیازات آقا نسبت به سایر مجتهدین شیعه بلکه تمام علمای اسلام از هر فرقه ومذهب که از جهت او را ممتاز می گرداند و موقعیت خاص وعظمت مخصوص به وی می بخشد ، شاگردان بزرگ وفقها و مجتهدین نامداری است که از مکتب وی برخاستند.شاگردان معروف ایشان بیش از ٥٠ نفر هستند که در ردیف مجتهدین درجه اول شیعه به شمار می آیند ،ازجمله:
-علامه بحر العلوم
-میرزا محمد مهدی شهرستانی
-آقا سید علی طباطبایی (صاحب ریاض)
-شیخ جعفرکبیر (کاشف الغطاء)
-میرزای قمی
-سید محسن اعرجی
-حاج ملا مهدی نراقی
-شیخ اسدالله کاظمی
-آقا سید جواد عاملی (صاحب مفتاح الکرامه)
-شیخ ممحمد تقی اصفهانی (صاحب حاشیه معالم)
-آقا محمد باقر حجة الاسلام شفتی (اصفهانی)
-حاجی محمد ابراهیم کلباسی
-حاج ملا احمد نراقی
-میرزا محمد تقی قاضی
-حاج میرزا یوسف تبریزی
-سید محمد حسن زنوزی
-میر محمد حسین اصفهانی
-شیخ محمد حسین خراسانی
-شمس الدین بن جمال الدین بهبهانی
-سید احمد طالقانی نجفی
-سید دلدار علی نصیر آبادی هندی
-شیخ ابو علی حائری (صاحب منتهی المقال)
-حاج ملا محمد رضا استر آبادی
-ملا محمد کاظم هزار جریبی
-ملا عبد الصمد همدانی
-سید احمد عطار بغدادی
-حاج میرزا محمد حسن قزوینی
-سید محمد قیصر خراسانی
-سید محمد شفیع شوشتری و................

آیت‌الله حاج میر سید علی موسوی بهبهانی ـ قدس سره ـ بی‌گمان یکی از فقهای برجسته و مجتهدین عالی‌قدر عصر اخیر به شما‌ر می‌رفت. آن بزرگوار در سال ۱۳۰۲ یا ۱۳۰۳ هـ. ق در شهر بهبهان پا به عرصه هستی گذاشت. پدر وی«سید محمد»، با کشاورزی امرار معاش می‌کرد.

آن مرحوم دروس مقدماتی را در همان بهبهان تا سن هجده سالگی نزد علمای بزرگوار شهر همچون آقا محمد حسن بهبهانی‌، آقا شیخ عبدالرسول بهبهانی و آیت الله مرحوم محمد ناظم الشریعه بهبهانی فراگرفت.

از همان زمان که آغاز به تحصیل نمود‌، آثا‌ر نبوغ و استعداد در سیمایش آشکار بود‌، به گونه‌ای که بارها استادانش این موضوع را یادآور می‌شدند.

در اواخر سال ۱۳۲۲ هنگامی که برای ادامه تحصیل از بهبهان به نجف اشرف عازم می‌شد، مجتهدی متجزی بوده، به این معنا که با فراگرفتن ادبیات فارسی و عربی و سطح متوسطه فقه و اصول‌، قدرت این را داشته است که پاره‌ای از احکام دینی و قواعد را از روی ادله تفصیلی آنها استنباط کند.

وی در سن ۲۴ سالگی یک روحانی جوان فارغ التحصیل بوده و علوم اسلامی را از معقول و منقول به خوبی فراگرفته بود. این دانشمند نابغه جوان پس از بازگشت به بهبهان، تا چندی مشغول تدریس بوده است. غالب فضلای شهر در حوزه درسش حضور می‌یافتند و از خرمن علومی که اندوخته بود، خوشه‌ها می‌چیدند. درآن هنگام ازدواج می‌کند و در سال ۱۳۲۹ مجدداً به نجف اشرف عزیمت کرد که به واسطه عارضه کسالت و نامساعد بودن هوا، پس از یک سال توقف و تدریس، دوباره به بهبهان بازگشت و مدت هفت سال به درس و بحث پرداخت. این عالم ربانی چند بار دیگر در نجف‌، رامهرمز و اهواز، اصفهان، مشهد و تهران اقامت کردند.

مبارزات

مرحوم آیت الله بهبهانی از آغاز نهضت روحانیان ایران با پیشگامی حضرت امام خمینی ـ رضوان الله علیه ـ ، در راستای قیام ایشان و دیگر مراجع عظام بودند.

بعد از واقعه پانزده خرداد و دستگیری امام در قم و بازداشت امام در تهران‌، آیت الله بهبهانی از جمله علمایی بودند که برای دفاع و حمایت از امام خمینی ـ رحمت‌الله علیه ـ به تهران هجرت کردند و چهار ماه در تهران ماندند و خواستار آزادی امام خمینی بودند.

در آن روزگار مرحوم آیت‌الله بهبهانی این اعلامیه را در اهواز به دفاع از ایشان صادر کردند:« ملت ایران! مردم خوزستان! مردم غیور مسلمان!

… مگر آیت الله خمینی چه عملی انجام داده‌؟ جز این‌که می‌خواسته است از حریم مقدس دین پشتیبانی نماید، دست استعمار را کوتاه کند، مانع نفوذ بیگانگان در کشور شود، ملت ایران را از خطری که به سوی آنها روی آورده آگاه سازد؟

دنیا بداند که هدف ایشان، هدف تمام روحانیت ایران؛ بلکه روحانیت شیعه و اسلام است و خواسته ایشان، خواسته تمام روحانیون است….عجبا وکلای بی‌موکل به روحانیت اسائه ادب نموده و با کمال بی شرمی در مجلس بیاناتی نموده‌اند که…، موجب خشم و تنفر ملل مسلمان گردیده است…بدیهی است ملت ایران در موقع مقتضی جواب این یاوه سرائی‌ها را خواهد داد…»

مرحوم بهبهانی سه سال بعد هم اعلامیه‌ای را در اصفهان بر ضد رژیم اشغالگر قدس که به شهرهای جنوبی لبنان تجاوز کرده بود و در عین حال با رژیم شاه هم رابطه سیاسی داشت‌، صادر کرد.

این عالم نستوه، سالی شش‌ماه بهار و تابستان را در اصفهان به سر می‌برد و شش‌ماه دیگر را به اهواز مراجعت می‌کرد. او که از مراجع عالی‌قدر عصر و دارای تألیفات ارزنده و دارای مقام شامخی در علم و تقوا بود؛ در قم، تهران، اصفهان و خوزستان به عنوان مرجعی بزرگوار شناخته می‌شد، با این وصف با انتشار این اعلامیه، به دستور سرهنگ تقوی ـ که امروز فراری است ـ بازجو و شکنجه‌گر معروف ساواک اصفهان‌، آن مرجع تقلید ۸۵ ساله را به ساواک احضار و به مدت شش ساعت مورد بازجویی قرار داد. سرانجام بر اثر فشارهای علما و مردم آزاده اصفهان آزاد شد.

خدمات

۱ـ دارالعلم آیت‌الله بهبهانی در اهواز،

۲ـ کتابخانه دارالعلم آیت الله بهبهانی،

۳ـ مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(عج) در رامهرمز،

۴ـ مدرسه علمیه و حسینیه آیت الله بهبهانی در منطقه کیان اهواز،

۵ـ ساختمان حدود چهل مسجد در فرمانداری کل کهکیلویه و بویر احمد،

۶ـ تأسیس مدرسه علمیه یاسوج در زمینی به مساحت پنج هزار متر مربع،

۷ـ ساختمان مسجد در جنب مدرسه علمیه یاسوج در همان زمین،

۸ـ ساختمان خانه برای امام جماعت و مدرسه علمیه یاسوج در همان زمین،

۹ـ ساختمان منازل برای اهل علم اهواز و کمک به کسانی که در سال ۱۳۸۱ هـ ق خانه های‌شان در اثر سیل ویران شده بود،

۱۰ـ طرح تأ سیس دبستان و دبیرستان دخترانه اسلامی اهواز ،

۱۱ـ مؤسسه تبلیغاتی آیت‌الله بهبهانی در سال ۱۳۵۳‌،

۱۲ـ منزل یا حسینیه آیت الله بهبهانی،

۱۳ـ مسجد الرضا در دروازه شیراز ـ اصفهان،

۱۴ـ مدرسه امامیه در خمینی شهر،

۱۵ـ مدرسه علمیه ریاضی(حاج شیخ ابراهیم ریاضی) در نجف آباد،

۱۶ـ مدرسه علمیه مشکاتیه در خمینی شهر،

۱۷ـ مسجد المهدی(عج) در هزار جریب ،

۱۸ـ مسجد شاهین شهر،

۱۹ـ مسجد و حمام در کنگاز از محلات خراسگان اصفهان،

۲۰ـ درمانگاه حجتیه در خیابان سروش اصفهان،

۲۱ـ رادیولوژی مهدیه در اصفهان،

۲۲ـ مسجد حجت –در قریه هاردنگ از قرای لنجان علیا‌(‌اصفهان)،

۲۳ـ کمک به ساختمان خانه‌های آسیب‌دیدگان سیل شن.

آثار

۱ـ مصباح الهدایه فی اثبات الولایه،

۲ـ القواعد الکلیه،

۳ـ کشف الاستار،

۴ـ اساس النحو،

۵ـ حاشیه عروه الوثقی،

۶ـ حاشیه وسیله النجاه،

۷ـ جامعه المسائل به فارسی،

۸ـ رساله علمیه دیگر به فارسی،

۹ـ بیست پرسش و پاسخ آنها،

۱۰ـ سی پرسش و پاسخ آنها،

۱۱ـ التوحید الفئق فی معرفه الخالق،

۱۲ـ حاشیه توضیح المسائل،

۱۳ـ چهل پرسش و پاسخ،

۱۴ـ هدایه الحاج.

مدفن آیت‌الله بهبهانی

وی در شب شنبه هجدهم ذی القعده سال ۱۳۹۵ هـ. ق برابر با اول آذر ۱۳۵۴ هـ ش در بیمارستان پارس اهواز ندای حق را لبیک گفت.

تعداد تشییع‌کنند‌گان را نزدیک به صد‌هزار نفر نقل کرده‌اند که شهر اهواز تا آن موقع چنین تشییعی به خود ندیده بود.

پیکر پاک این عالم وارسته ـ طبق وصیت خودشان ـ در حجره‌ای از حجره‌های دارالعلم‌شان در اهواز که به بیرون ساختمان هم راه داشت دفن شده است، اکنون نیز زیارتگاه مردم مؤمن، علما و طلاب است

هيکس: شيرين عبادى را با کمک منافقين شناسايى و براى جايزه صلح نوبل نامزد کرديم

متهم متواری پرونده نوارسازان که در پوشش گزارشگر ویژه دیدبان حقوق بشر به ایران تردد داشت، اذعان کرد انتخاب گزارشگر ویژه حقوق بشر برای ایران از سوی کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل حرکتی سیاسی بود. الهه شریف پور که به خاطر نام شوهر انگلیسی اش به الهه هیکس معروف شده در گفت وگو با رادیو زمانه به روایت سفرهایش به تهران در دولت سازندگی و اصلاحات پرداخت و ضمن اشاره به آشنایی اش با شیرین  عبادی در سال 1377 گفت: «برادر خانم عبادی در آن زمان معاون بود. آقای لاهیجی ]  همکار وکیل مدافع گروهک تروریستی منافقین[ به من گفته بود شما برو و با خانم عبادی صحبت کن. من با او در همان سال ملاقات کردم و او را برای جایزه صلح و حقوق بشر نامزد کردم». عبادی اخیراً اذعان کرد که در پی جلوگیری ایران از سفر ناظران حقوق بشر، اقدام به تهیه و ارسال گزارش کرده و پول جایزه نوبل را هم به خرید ساختمان و انجام امور مرتبط اختصاص داده است. الهه هیکس درباره حادثه کوی دانشگاه هم که بهانه آشوب طلبی سازمان یافته از خارج بود، گفت: انتقال  اخبار آن واقعه نقطه عطف در فعالیت های مربوط به ایران بود. من از هتلی  در تهران، گزارش های زنده به نیویورک می فرستادم، کاری که هیچ کس نمی کرد. یعنی می نوشتم و می رفتم طبقه پائین و می گفتم این را فکس کنید به نیویورک. البته  همه این فعالیت ها براساس کردیت ]اعتبار[  آقای خاتمی بود. وقتی پاسپورتم را گرفته بودند، تلفن کردم به آقای ابطحی ]معاون رئیس جمهور[، گفتم اگر پاسپورتم را ندهند،  سفرم را قطع می کنم و برمی گردم. ظرف 48 ساعت پاسپورتم را دادند. این جاسوس آمریکایی مدعی تهدیدهایی در تهران شد و گفت: آقای رمضان زاده سخنگوی دولت  مرا پذیرفت. ایشان خبر تهدید را خودشان درز داده بودند. هیکس اضافه کرد: من تبعه آمریکا بودم و جایی نمی توانستم بروم به سفارت انگلیس رفتم و خود سفیر در را باز کردند و مرا به خانه شان بردند و بعد به فرودگاه بردند. در خانه سفیر انگلیس گفتم حالا می فهمم چرا زمان  مشروطه به اینجا پناه می آوردند. وی با اشاره به همراهی هایش با موریس کاپیتورن گزارشگر ویژه سازمان ملل گفت: 8 کشور از جمله ایران جزو لیست سیاه آمریکا بودند و  به همین دلیل گزارشگر ویژه داشتند اما عربستان سعودی و مصر در این لیست نبودند. خود کاپیتورن در بسیاری از صحبت هایش گفته بود انتخاب گزارشگر ویژه یک حرکت سیاسی است. در دوران آقای خاتمی من 4 بار و آقای کاپیتورن 2 بار به ایران رفتیم. ایران از سیاسی شدن کار کمیسیون حقوق بشر انتقاد می کرد و اینکه  چرا   به عربستان و مصر نمی پردازند. کار کمیسیون به جایی کشید که اعتبار سازمان ملل را برای کار حقوق بشر زیر سوال برد. به همین دلیل آن را جمع و جور کردند و اصلاً برداشتند. در پی ممانعت از ورود این جاسوسان آمریکایی به ایران، شیرین عبادی و گروهک همسو با وی (کانون مدافعان حقوق بشر) در پوشش دفاع از حقوق بشر ادامه ماموریت هیکس را برعهده گرفت.

خبرگزاري فارس: گل نرگس به‌عنوان گل برتر جشنواره گل هنلد در سال 1992 هم‌چنان بدون توجه مسئولان و بدون حضور گردشگران چيده مي‌شود و با نام ديگر شهرها صادر مي‌شود كه اين امر توجه بيشتر مسئولان به اين بخش را مي‌طلبد.

به گزارش خبرگزاري فارس از بهبهان، گل نرگس از خانواده آماري ليداسه (Amarylliceae) و تيره Narcissus و گياهي است علفي و پايا، داراي دو نوع ساقه (ساقه زميني و ساقه هوايي) كه ساقه زميني آن متورم و به شكل پياز بوده كه به‌وسيله تارهاي رشته‌اي سفيد با خاك در ارتباط است و ساقه هوايي آن باريك و فاقد برگ است.
از ديگر مشخصات گل نرگس مي‌توان به گل‌هاي دو‌جنسي به رنگ‌هاي زرد، سفيد، منفرد و مجتمع كه در نوعي پوشش غشايي محصورند، كاس‌برگ‌هاي سفيد رنگ و گل‌برگ‌هاي زرد رنگ، پرچم‌هاي زرد رنگ و تخمدان زيرين اشاره كرد.
اين گل جزو سري تك لپه‌اي‌ها بوده و عامل گردافشاني آن حشرات، باد و قطرات باران است.
خانواده اين گل حدود 65 گونه و هزاران رقم و دو رگه دارد كه در سرتاسر كره زمين به خصوص در نواحي گرم و خشك فراوان است.

*زادگاه گل نرگس در ايران
زادگاه طبيعي نرگس در ايران در دشت‌ها و كوهپايه‌هاي زاگرس در استان‌هاي كردستان، لرستان، خوزستان، كهگيلويه و بويراحمد و استان فارس است كه اكثراً به صورت لكه‌هاي پراكنده در اين مناطق رويش داشته كه بر اثر عوامل مختلف از جمله چراي بي‌رويه دام و ريشه‌كني و جا‌به‌جايي آن در بسياري از استان‌هاي نامبرده به صورت قطعات بسيار محدود، اثرات جزئي از آنها باقي مانده است.

*پراكنش نرگس در استان خوزستان
زادگاه طبيعي نرگس در استان خوزستان از روزگاران كهن، شهرستان بهبهان بوده است و تاريخچه بهبهان نشان مي‌دهد كه انبوهي گل‌ها بقدري زياد بوده كه از پشت‌بام خانه‌هاي شهر به راحتي رنگ يكپارچه و طلايي آنها قابل مشاهد بوده و از فواصل بسيار دور از شهر، بوي عطرآگين آنها به مشام هر رهگذري مي‌رسيده است.

* تاريخچه نرگس‌زار بهبهان
يكي از قديمي‌ترين نرگس‌زارهاي طبيعي ايران و منطقه زاگرس در استان خوزستان و شهرستان بهبهان است كه قدمت آن به قبل از ميلاد مسيح باز مي‌گردد و مساحت آن 500 تا 700 هكتار و از ميدان بيدبلند فعلي تا منطقه تنگ تكاب و حتي كردستان بهبهان گسترده بوده است.
نرگس‌زار بهبهان هم‌اكنون نيز از جمله مناطق مهم و باسابقه رويش و پرورش گل نرگس بوده و از نرگس‌زارهاي طبيعي و معروف ايران محسوب مي‌شود.
حدود 35 تا 40 سال قبل بخش وسيعي از زمين‌هاي اطراف نرگس‌زار فعلي پوشيده از گل نرگس بوده كه متاسفانه با مكانيزه شدن كشاورزي، تصرف اراضي براي كشت غلات، خارج ساختن پيازهاي نرگس و خروج غير‌مجاز آنها به استان‌هاي ديگر، بخشي وسيع از اين گلزارها كه يك سرمايه ملي نيز است، از بين رفته است.
هر چند كه در سال‌هاي گذشته با تلاش و پيگيري‌هاي اداره منابع طبيعي بهبهان، گلزار فعلي كه مساحتي حدود 20 هكتار دارد، ملي شده و عمليات مراقبت، نگهداري و احياي آن صورت گرفته است.

*انواع نرگس‌هاي گلزار بهبهان
در نرگس‌زار بهبهان سه نوع گل نرگس شناسايي شده كه 70 درصد مساحت نرگس‌زار را نرگس معمولي (نرگس شهلا)، 20 درصد را نرگس پرپر و 10 درصد را نرگس مشكين يا مسكين در بر گرفته است.

*برداشت گل برتر جشنواره گل هلند در انزوا و بدون حضور گردشگران
ميزان توليد نرگس در نرگس‌زار بهبهان ساليانه به طور متوسط بيش از 2 ميليون شاخه گل بوده كه در زمان برداشت اشتغال‌زايي آن حدود 25 نفر در روز است.
زمان گل‌دهي نرگس بهبهان از 15 آذر لغايت 15 بهمن بوده كه عمليات برداشت آن از نيمه دوم آذر ماه آغاز و تا پايان بهمن و گاهي نيمه نخست اسفند اجرا مي‌شود.
اما متاسفانه در مدت زمان حدود دو ماهه عمليات برداشت نرگس بهبهان كه همواره صحنه‌هايي خاطره‌انگيز را در بردارد و در فضايي كه عطر دل‌انگيز نرگس بهبهان وجود هر فردي را فرا گرفته و او را شاد و سرخوش مي‌كند به جز كارگران و مسئولان نرگس‌زار شخص ديگري به چشم نمي‌خورد كه جاي بسي تاسف است.
بي‌توجهي مسئولان محلي، استاني و كشوري و عدم تبليغات مناسب و كافي باعث شده كه بالعكس مراسمي چون گلاب‌گيري مردم كاشان كه گردشگران زيادي را از تمام نقاط جهان به خود جذب مي‌كند، مراسم برداشت گل برتر جشنواره گل هلند در سال 92 در آرامشي حزن‌انگيز و به دور از چشمان گردشگران، لنز دوربين‌هاي خبرنگاران و حتي بدون حضور مردم خود شهرستان بهبهان برگزار و بدون هيچ تشريفاتي گل برتر جهان را راهي بازارهاي فروش مي‌كنند.

*نرگس بهبهان نياز به توجه بيشتر و صادرات دارد
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان در گفتگو با خبرنگار فارس در بهبهان در اين خصوص گفت: با توجه به اينكه نرگس‌زار‌هاي بهبهان از قديمي‌ترين نرگس‌زارهاي طبيعي ايران و منطقه است بايد مورد توجه دقيق و دلسوزانه مسئولان كشور قرار گيرد.
حميد بيات با اشاره به هزينه كم پرورش و پرسود بودن فروش نرگس افزود: اگر كشاورزان از اين مزيت گل‌هاي نرگس آگاهي يابند، قطعا به كاشت آن در زمين‌هاي كشاورزي خود روي خواهند آورد كه اين امر نيز زمينه‌ساز صادرات اين گل خواهد بود.
وي تبليغات موثر و كافي را از مهم‌ترين عوامل در شناساندن نرگس بهبهان به كشور و جهان دانست و اضافه كرد: تبليغات موثر و كافي باعث معرفي بيشتر اين گل شده و موجب جلب بهتر و بيشتر بازديد كننده و گردشگر خواهد شد.
بيات خاطرنشان كرد: در حال حاضر گزارش خبري از نرگس‌زار بهبهان تهيه شده كه از شبكه‌هاي سراسري و همچنين شبكه جام‌جم پخش مي‌شود، هم‌چنين گروهي از فيلمسازان بهبهان نيز در حال تهيه فيلمي مستند از اين گل هستند كه پس از تهيه از شبكه‌هاي سراسري پخش مي‌شود.
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان در خصوص اقدامات به‌سازي و بهره‌برداري بهتر از نرگس‌زار اين شهرستان گفت: اداره منابع طبيعي بهبهان در نرگس‌زار فعلي عمليات به‌سازي و بهره‌وري به لحاظ علمي و فني و معرفي آن به‌عنوان يكي از عوامل مهم گردشگري و جلب گردشگران داخلي و خارجي و ايجاد صنايع جانبي از جمله كارخانجات بسته‌بندي، عرق‌گيري و اسانس‌گيري را در قالب طرحي پنج ساله اجرا كرده است.

*صادرات گل نرگس بهبهان با نام‌ ديگر شهرها
گل‌هاي نرگس بهبهان كه هر ساله در شكور توزيع و به فروش مي‌رسد، هيچگاه با نام نرگس بهبهان معرفي نمي‌شود و همواره مردم كشور آن را با نام نرگس شيراز مي‌شناسند، علت اين امر نيز تبليغات ناكافي و بي‌توجهي مسئولان شهرستان بهبهان و استان خوزستان به اين موضوع بوده است.
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان در اين خصوص گفت: نرگس‌زار بهبهان مساحتي حدود 20 هكتار دارد كه تمامي گل‌هاي برداشت شده از آن به صورت دستي بسته‌بندي شده و به بازارهاي فروش فرستاده مي‌شود.
وي ادامه داد: در شهرستان بهبهان به جز اين نرگس‌زار كه متعلق به اداره منابع طبيعي بهبهان است، نرگس‌زارهاي خصوصي نيز وجود دارد كه مالكان آنها به دليل عدم شناخت و دارا نبودن امكانات براي بسته‌بندي كردن محصول خود، نرگس‌هاي خود را به‌صورت دسته‌هاي گل به خريداراني كه كل محصول آنها را مي‌خرند، تحويل مي‌دهند.
حميد بيات اظهار داشت: خريداران اين گل كه غالبا از ديگر شهرها و استان‌هاي كشور هستند، نرگس بهبهان را با نام نرگس شيراز كه براي اغلب مردم كشور آشنا است به‌فروش مي‌رسانند.
وي وجود كارخانجات بسته‌بندي در شهرستان بهبهان را راهي براي مقابله با اين مشكل دانست و تصريح كرد: چنانچه كارخانجات بسته‌بندي نرگس در بهبهان احداث و راه‌اندازي شود، گل‌هاي نرگس برداشت شده از نرگس‌زار اداره منابع طبيعي و نرگس‌زارهاي خصوصي به‌صورت صنعتي بسته‌بندي شده و آنگاه مي‌توان آنها را به سراسر كشور و حتي به خارج از كشور نيز صادر كرد.
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان خاطرنشان‌كرد: نبايد از نقش تبليغات در معرفي نرگس بهبهان به كشور و جهان غافل بود چرا كه كه اگر اين تبليغات انجام مي‌شد بازار گل، نرگس بهبهان را نيز در خود جاي مي‌داد و فروشندگان مجبور به تغيير نام آن نبودند.
بيات اضافه كرد: زمين‌ها و آب و ‌هواي بهبهان به راحتي نرگس را در خود پرورش داده و تحويل كشاورزان مي‌دهد، همچنين آسان بودن پرورش نرگس در بهبهان به حدي است كه چنانچه توجه مسئولان به اين امر جلب شود، راه براي حضور گل‌كاران نرگس از سراسر ايران و جهان در بهبهان و زمين‌هاي زراعي آن هموار خواهد شد و در آينده شاهد پيشرفتي چشمگير در عرصه‌هاي مختلف شهرستان بهبهان خواهيم بود.

*طرح احيا و بهره‌برداري گلزار نرگس منابع طبيعي بهبهان
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان گفت: با هدف استفاده از ظرفيت‌هاي موجود در گلزار اداره منابع طبيعي بهبهان، برنامه‌ريزي اصولي و علمي به‌منظور حفظ و توسعه رويش‌گاه مربوطه، ايجاد فرصت شغلي و افزايش توان اقتصادي اهالي منطقه، بهره‌برداري مستمر از بستر توليد توسط افراد بومي منطقه، حفاظت از آب و خاك و ذخيره‌سازي نزولات آسماني و آشنايي مردم منطقه به اهميت اقتصادي پرورش گل نرگس با توجه به هزينه‌هاي پايين مربوط به آن، عملياتي در راستاي به‌سازي عرضه و بهره‌وري بيشتر در مدت زمان پنج سال صورت مي‌گيرد.
بيات اظهار داشت: احداث شبكه روشنايي به طول هزار و 300 متر، واكاري گلزار در مناطق تنك در سطحي معادل پنج هكتار براي بالا بردن توليد گل در هر هكتار، لايروبي جوي آب نرگس‌زار براي احيا و زه‌كشي بهتر در سطح گلزار به طور ساليانه، هرس و پاكسازي درختان موجود براي افزايش ميزان نور در سطح گلزار، مبارزه با علف‌هاي هرز موجود در سطح گلزار به‌صورت مكانيكي كه بوسيله كارگران ريشه‌كن شده و باعث مي‌شود كه رقيبي براي رشد پيازها و توليد گل وجود نداشته باشد از جمله اين اقدامات است.
وي تصريح كرد: با توجه به اينكه گلزار بهبهان تنها رويش‌گاه طبيعي در خوزستان بوده و قابل دسترس عموم است، بايد جلوه و نمايي زيبا و درخور شان نيز در اذهان عمومي داشته باشد كه كار نماسازي ورودي‌هاي اين گلزار انجام شده است همچنين احداث شبكه آبياري تحت فشار، تعميرات فنس در قسمت‌هايي از گلزار و ساخت تابلوهاي راهنما در گلزار براي نشان دادن سطح عرضه و نوع گل‌ها از ديگر كارهاي انجام شده در اين‌باره است.
مسئول اداره منابع طبيعي بهبهان ابراز اميدواري كرد در مدت زماني كوتاه با پيگيري مسئولان مربوطه در سطح شهرستان، استان و كشور چشم نرگس بهبهان، گل برتر جشنواره گل هلند در سال 1992 نگران كم‌لطفي و بي‌توجهي مسئولان نبوده و موجب رونق بسيار در منطقه شود.
.............................................
گزارش از: عليرضا شكري‌نسب
خبرنگار فارس در جنوب خوزستان